عسل آویشن چیست؟ خواص، طبع، رنگ و راه تشخیص عسل آویشن اصل

در این مقاله همه‌چیز دربارهٔ عسل آویشن را یک‌جا می‌خوانید: از کدام گونه‌های آویشن و کدام کوهستان‌ها می‌آید، چرا عسل آویشن صددرصد خالص کمیاب است، رنگ و طعم واقعی‌اش چیست، برای سرماخوردگی و معده چه می‌کند و کدام خواصش ثابت شده، طبعش چیست و چطور عسل آویشن اصل بخرید؛ بر پایهٔ پژوهش‌های ایران و جهان و بیش از ۵۰ سال تجربهٔ زنبورداری خانوادهٔ رضویان.

عسل آویشن؛ عطر کوهستان در یک شیشه

عسل آویشن سید محمد رضویان مستقیم از زنبورستان‌های خانوادگی در کوهستان‌های البرز و زاگرس می‌آید و حرارت نمی‌بیند تا عطر و خواصش حفظ شود.

این محصول فعلاً موجود نیست.

ناموجود؛ اطلاع از موجودی

عسل آویشن چیست و از کدام گیاه است؟

آویشن (Thymus) گیاهی بوته‌ای، کوتاه و چندساله از تیرهٔ نعناعیان است که ۱۰ تا ۵۰ سانتی‌متر قد دارد و در دامنه‌های سنگی کوهستان می‌روید. برگ‌ها و گل‌های بنفش، صورتی یا سفیدش پر از غده‌های اسانس است و برای همین بوی تند و آشنایی دارد. وقتی زنبورها در فصل گل‌دهی بیشتر شهدشان را از همین گل‌ها جمع کنند، عسلی به دست می‌آید که رنگ و مزهٔ خاص آویشن را دارد و «عسل آویشن» نامیده می‌شود^۱.

از حدود ۳۵۰ گونهٔ آویشن در دنیا، حدود ۱۸ گونه در ایران می‌روید^۲. مهم‌ترین آن‌ها برای زنبورداری آویشن دنایی (Thymus daenensis) در زاگرس و مرکز ایران، آویشن کوهی و کرک‌آلود در البرز، آویشن آذربایجانی که در شمال‌غرب به آن «کهلیک اوتی» می‌گویند، و گونه‌های خاص منطقه‌ای مثل آویشن ترکمنی در خراسان و سمنان و آویشن کرمانی هستند^۲۳. عسل آویشن از عسل‌های کوهستانی ایران است^۴ و در استان تهران بیشترین طرفدار را دارد^۴.

عسل آویشن کجا و کی برداشت می‌شود؟

آویشن در ارتفاعات متوسط به بالا، در دامنه‌های سنگی با خاک سبک و جاهایی که بارش سالانه بیش از ۴۰۰ میلی‌متر دارند، بهترین شهد را می‌دهد^۲. مهم‌ترین مراتع عسل آویشن ایران این‌هاست^۲:

آویشن در خرداد و تیر گل می‌دهد و اوج گل‌دهی‌اش معمولاً فقط ۳ تا ۵ هفته طول می‌کشد. بعد از گل‌دهی، به زنبورها فرصت داده می‌شود رطوبت عسل را کم کنند و روی قاب‌ها را با موم ببندند؛ برای همین برداشت عسل رسیده بیشتر در تیر و مرداد انجام می‌شود^۲.

عسل آویشن خالص یا چندگیاه با غالبیت آویشن؟

این را کمتر فروشنده‌ای صادقانه می‌گوید: عسل آویشن تقریباً خالص فقط در سال‌های استثنایی به دست می‌آید. شهددهی آویشن به باران بهار و دمای زمان گل‌دهی خیلی حساس است؛ اگر بارش تا اواخر اردیبهشت خوب باشد شهد زیادی می‌دهد، اما باران نابهنگام تابستان یا سرمای ناگهانی می‌تواند آن را کم کند^۲.

از طرف دیگر، در همان مراتع گیاهان دارویی دیگری مثل پونه‌سا، مریم‌گلی و گون هم گل می‌دهند. عطر آویشن آن‌قدر قوی است که حتی وقتی ۳۰ تا ۷۰ درصد شهد عسل از آویشن باشد، بو و طعم آویشن کاملاً غالب است^۲. برای همین بیشتر «عسل آویشن» واقعی بازار، در اصل عسل کوهستانی با غالبیت آویشن است. این عیب نیست؛ گیاهان همراه هم از گیاهان دارویی کوهستان‌اند. فقط باید بدانید که ادعای «آویشن صددرصد» در هر سال و به هر مقدار، واقع‌بینانه نیست.

رنگ، بو و طعم عسل آویشن اصل

رنگ: عسل آویشن مایع کهربایی روشن تا کهربایی است و در نمونه‌های کوهستانی خالص، رگه‌ای قرمز، مسی یا عقیقی دارد^۱. در جدول بین‌المللی رنگ عسل (شاخص پفوند) در گروه «کهربایی روشن» کنار عسل‌های کنار، اکالیپتوس و گز قرار می‌گیرد^۵. بعد از شکرک زدن، رنگش کرم مایل به قهوه‌ای می‌شود^۲.

بو: عطر عسل آویشن گرم، تند و ماندگار است؛ ترکیبی از بوی گیاهی و چوبی با ته‌مایه‌ای ادویه‌ای شبیه میخک یا دارچین. با باز کردن در شیشه، بوی آویشن را حس می‌کنید^۲.

طعم و بافت: شیرینی‌اش با تندی و کمی ترشی همراه است و پس‌مزه‌ای گرم در گلو می‌گذارد. بافتش نرم است و در دهان زود حل می‌شود. عسل آویشن فروکتوز بیشتری نسبت به گلوکز دارد و جزو عسل‌های دیرشکرک است که معمولاً بیش از یک سال مایع می‌ماند^۶. وقتی شکرک بزند، بافتی نرم و کره‌ای با بلورهای ریز پیدا می‌کند که برای مالیدن روی نان عالی است.

مشخصات آزمایشگاهی عسل آویشن

عسل آویشن خالص در آزمایشگاه چند ویژگی مشخص دارد^۲:

یک نکتهٔ مهم: چون عسل آویشن اسیدی‌تر است، شاخص HMF آن (نشانهٔ کهنگی و حرارت) در گرما سریع‌تر بالا می‌رود^۲. پس عسل آویشن را در جای خنک و دور از نور نگه دارید و هرگز آن را در آب داغ یا روی گاز گرم نکنید. در پژوهش‌های جهانی، اسید رزمارینیک^۷ و متیل سیرینگات^۸ از نشانگرهای شیمیایی عسل آویشن معرفی شده‌اند.

عسل آویشن برای چی خوبه؟ خواص در سه لایه

در اینترنت گاهی حتی «پیشگیری از سرطان» را به عسل آویشن نسبت می‌دهند. سید محمد رضویان خواص را در سه لایه می‌گوید تا بدانید کدام باور قدیمی است، کدام تجربهٔ مصرف‌کنندگان است و کدام را علم تأیید کرده است.

در طب سنتی

در طب سنتی ایران، عسل آویشن را آنتی‌بیوتیک طبیعی می‌دانند؛ عسلی گرم که برای سرماخوردگی، سرفه، گلودرد، خلط سینه، نفخ و سنگینی معده، اشتها و تقویت بدن در فصل سرما توصیه می‌شود. خود گیاه آویشن هم از قدیم برای سرفه و گوارش مصرف می‌شده است.

در تجربهٔ مصرف‌کنندگان

عسل آویشن پرفروش‌ترین عسل سید محمد رضویان در پاییز و زمستان است. بیشتر مشتریان آن را در روزهای سرماخوردگی با دمنوش ولرم یا آب‌لیمو می‌خورند و از تسکین گلو و سرفه می‌گویند. خیلی‌ها هم آن را به‌خاطر عطر تندش، طعم «عسل کوهستان واقعی» می‌دانند.

آنچه علم تأیید می‌کند

• سرفه: مرورهای علمی نشان می‌دهند عسل، سرفهٔ کودکان بالای یک سال را بهتر از دارونما کم می‌کند و راهنمای رسمی بریتانیا (NICE) هم عسل را برای سرفهٔ حاد توصیه می‌کند^۹۱۰.
• گیاه آویشن و سرفه: آژانس داروی اروپا، گیاه آویشن را به‌عنوان داروی گیاهی سنتی برای سرفهٔ همراه با خلط و سرماخوردگی پذیرفته است^۱۱. البته این دربارهٔ دمنوش و عصارهٔ گیاه است و مقدار ترکیباتی مثل تیمول در عسل بسیار کمتر است.
• ضدباکتری: همهٔ عسل‌های طبیعی به‌خاطر قند بالا، اسیدی بودن و تولید آرام هیدروژن پراکسید، رشد بسیاری از باکتری‌ها را کند می‌کنند و عسل آویشن هم در فهرست عسل‌های با اثر ضدباکتری بالا آمده است^۱۲. به همین دلیل از قدیم به «آنتی‌بیوتیک طبیعی» مشهور است؛ البته اثر اسانس خود گیاه آویشن قوی‌تر از عسل آن است^۱۳.
• آنتی‌اکسیدان: عسل‌های تیره‌تر مثل آویشن ترکیبات فنلی و آنتی‌اکسیدانی بیشتری از عسل‌های روشن دارند^۲.

خلاصه اینکه عسل آویشن یک خوراکی سالم و خوش‌عطر است که در سرماخوردگی و سرفه واقعاً به کار می‌آید، اما دارو نیست. اگر جایی ادعای «درمان سرطان» دیدید، با احتیاط برخورد کنید.

همراه روزهای سرد

عسل آویشن کوهستانی سید محمد رضویان، برداشت از قاب‌های رسیده و بدون حرارت؛ با دمنوش ولرم یا آب‌لیمو، طعم و عطرش را بیشتر حس می‌کنید.

این محصول فعلاً موجود نیست.

ناموجود؛ اطلاع از موجودی

عسل آویشن برای سرماخوردگی، سرفه و گلودرد

پرجست‌وجوترین سؤال دربارهٔ عسل آویشن همین است. عسل، با پوشاندن گلو و آرام کردن رفلکس سرفه، به‌خصوص در سرفه‌های شبانه کمک می‌کند و این اثر در پژوهش‌ها دیده شده است^۹. عطر و طعم تند آویشن هم حس گرما و بازشدگی در گلو می‌دهد.

• یک قاشق‌چای‌خوری عسل آویشن، آرام در دهان، قبل از خواب.
• یک قاشق عسل در یک لیوان آب ولرم با آب‌لیمو.
• با دمنوش آویشن، بعد از اینکه کمی خنک شد (پایین‌تر توضیح داده شده).

اگر تب بالا، تنگی نفس یا سرفهٔ طولانی‌تر از سه هفته دارید، عسل جای مراجعه به پزشک را نمی‌گیرد.

عسل آویشن برای معده

در طب سنتی، آویشن و عسل آن برای نفخ، سوءهاضمه و اشتها توصیه می‌شود. پژوهش‌های آزمایشگاهی هم نشان داده‌اند عسل‌های طبیعی می‌توانند رشد باکتری هلیکوباکتر پیلوری (عامل بسیاری از زخم‌های معده) را در لوله آزمایش کند کنند. اما این اثر در بدن انسان ثابت نشده و عسل جای درمان زخم معده را نمی‌گیرد. اگر رفلاکس یا معدهٔ حساس دارید، چون عسل آویشن اسیدی و تند است، با مقدار کم و همراه غذا شروع کنید.

طبع عسل آویشن گرم است یا سرد؟

عسل‌ها هم مثل گیاهان طبع متفاوتی دارند. عسل‌های آویشن، سیاه‌دانه، شوید، یونجه، رازیانه و برازمبل طبع گرم دارند و عسل‌های زرشک، گشنیز، خارشتر، عناب و کنار طبع سرد. عسل آویشن از عسل کنار گرم‌تر است و برای کسانی که طبع سرد دارند مناسب‌تر است^۱۴. البته «سرد» و «گرم» در عسل‌ها نسبی است و قابل مقایسه با خوراکی‌هایی مثل خیار یا فلفل نیست^۱۴.

اگر گرم‌مزاج هستید و عسل آویشن دوست دارید، مقدار کمتری بخورید یا آن را با سرکه (سکنجبین) یا آب‌لیمو مصرف کنید. برای عسلی خنک‌تر، عسل کنار یا عسل بهارنارنج انتخاب بهتری است.

عسل آویشن برای چه کسانی مناسب است؟ (بارداری، کودکان، دیابت)

• کودکان بالای یک سال: برای سرفه و سرماخوردگی مناسب است، اما طعم تندش را همهٔ بچه‌ها دوست ندارند؛ با مقدار کم یا مخلوط با ماست شروع کنید. عسل به هیچ شکلی به نوزاد زیر یک سال داده نشود.
• خانم‌های باردار و شیرده: عسل برای بزرگسالان یک خوراکی معمولی است. فقط مصرف اسانس یا مقدار زیاد گیاه آویشن در بارداری توصیه نمی‌شود، نه عسل آن.
• کسانی که طبع سرد دارند: طبق طب سنتی، بهترین انتخاب در میان عسل‌ها.
• دیابتی‌ها: عسل کاملاً طبیعی هم قند خون را بالا می‌برد. عسل آویشن جزو عسل‌هایی است که فروکتوز بیشتری دارند^۱۵، اما فقط با نظر پزشک و به مقدار کم.
• کسانی که معدهٔ حساس دارند: با مقدار کم و همراه غذا شروع کنند.

دمنوش آویشن با عسل؛ طرز درست مصرف

«آویشن و عسل» از پرجست‌وجوترین ترکیب‌های خانگی برای سرماخوردگی است. طرز درستش:

1. یک قاشق‌چای‌خوری آویشن خشک را در یک لیوان آب جوش بریزید و ۵ تا ۱۰ دقیقه دم کنید.
2. صاف کنید و بگذارید تا حدی خنک شود که بتوانید راحت بنوشید.
3. حالا یک قاشق عسل آویشن را هم بزنید؛ اگر دوست دارید کمی آب‌لیمو هم اضافه کنید.

عسل را هیچ‌وقت در آب جوش نریزید؛ حرارت بالا عطر و آنزیم‌های عسل را از بین می‌برد و در عسل آویشن که اسیدی‌تر است، HMF را هم سریع‌تر بالا می‌برد^۲.

عسل آویشن بهتر است یا گون و کنار؟

هیچ عسلی مطلقاً بهترین نیست. عسل‌های تک‌گیاهی مثل آویشن و کنار معمولاً از عسل‌های چندگیاه گران‌ترند^۱۶، اما انتخاب درست به طعم مورد علاقه، طبع و هدف شما بستگی دارد. برای آشنایی با بقیهٔ عسل‌ها، مقالهٔ انواع عسل در ایران را ببینید.

چطور عسل آویشن اصل بخریم؟

عسل آویشن به‌خاطر قیمت بالا، از عسل‌هایی است که زیاد تقلب می‌شود. قبل از خرید این موارد را بررسی کنید:

• بو: با باز کردن در شیشه، عطر تند و گرم آویشن باید حس شود.
• رنگ: کهربایی با رگهٔ قرمز یا مسی؛ عسل آویشن خیلی روشن جای سؤال دارد.
• شکرک: عسل آویشن دیر شکرک می‌زند؛ اگر چند هفته بعد از برداشت کاملاً سفت شده، جای سؤال دارد.
• فصل برداشت: تیر و مرداد؛ تاریخ تولید باید با آن جور باشد.
• صداقت فروشنده: فروشنده‌ای که هر سال و به هر مقدار «آویشن صددرصد» می‌فروشد، واقع‌بین نیست.
• برگهٔ آزمایش: ساکارز، پرولین، دیاستاز و HMF را ببینید.

آزمایش‌های خانگی مثل کبریت، یخچال یا قطرهٔ آب، اصل بودن عسل را ثابت نمی‌کنند. مطمئن‌ترین راه، خرید از زنبوردار یا فروشگاه تخصصی قابل اعتماد همراه با برگهٔ آزمایش است. دربارهٔ عسل‌هایی که با شکر تولید می‌شوند، مقالهٔ عسل تغذیه‌ای را بخوانید.

عسل آویشن اصل با برگهٔ آزمایش

عسل کوهستانی با غالبیت آویشن، از قاب‌های رسیده، حرارت‌ندیده و همراه با برگهٔ آزمایش؛ با ارسال رایگان به همهٔ شهرها.

این محصول فعلاً موجود نیست.

ناموجود؛ اطلاع از موجودی

برای دیدن همهٔ عسل‌های تک‌گیاه و چندگیاه سید محمد رضویان و خرید عسل طبیعی با ارسال رایگان به همهٔ شهرها، به صفحهٔ اصلی فروشگاه عسل محمد سر بزنید.

سوالات پرتکرار دربارهٔ عسل آویشن