معجون دوسین ترکیب سنتی عسل و سیاه‌دانهٔ نیم‌کوب است که در طب سنتی ایران از فرآورده‌های دارویی شناخته‌شده به حساب می‌آید. دوسین سید محمد رضویان با یک تفاوت مهم تولید می‌شود: سیاه‌دانهٔ آن پیش از ترکیب، طبق دستور حکمای طب سنتی
«تدبیر» می‌شود تا گرمی و خشکی زیادش متعادل شود، و پایهٔ آن
عسل طبیعی کنار است که از عسل‌های خنک‌تر به حساب می‌آید.این محصول دارای پروانهٔ بهداشتی ساخت است و به‌زودی موجود می‌شود.
معجون دوسین با عسل سیاهدانه چه فرقی دارد؟
عسل سیاهدانه را زنبور از شهد گل سیاهدانه می‌سازد و دانه‌ای در آن نیست؛ اما در دوسین، خود دانهٔ سیاهدانه به‌صورت نیم‌کوب در عسل وجود دارد. برای همین خواص دانهٔ سیاهدانه، مثل ترکیب تیموکینون، در دوسین حاضر است. اگر عسل طبیعی کندو با طعم سیاهدانه می‌خواهید،
عسل سیاهدانه را ببینید. دربارهٔ تفاوت این دو در
مقالهٔ عسل سیاهدانه مفصل توضیح داده شده است.
دوسین سید محمد رضویان چطور تولید می‌شود؟
- سیاه‌دانهٔ مرغوب ایرانی: بهترین سیاه‌دانهٔ موجود در بازار انتخاب می‌شود.
- تدبیر با سرکهٔ طبیعی انگور: سیاه‌دانهٔ خام طبع بسیار گرم و خشکی دارد. دانه‌ها با سرکهٔ طبیعی انگور فرآوری می‌شوند تا گرمی‌شان کم شود، و بعد سرکه کاملاً از دانه‌ها جدا می‌شود؛ پس طعم معجون ترش نمی‌شود.
- نیم‌کوب و مخلوط فوری: روغن سیاهدانه بعد از خرد شدن در مجاورت هوا زود خراب می‌شود. دانه‌ها بلافاصله بعد از نیم‌کوب شدن با عسل کنار مخلوط می‌شوند تا عسل روی آن‌ها را بپوشاند و از هوا محافظت کند.
- بدون هیچ افزودنی: فقط عسل طبیعی و سیاه‌دانهٔ تدبیرشده؛ بدون نگهدارنده، اسانس یا قوام‌دهنده.
خواص معجون دوسین
در طب سنتی: دوسین طبع گرم و خشک دارد و برای کسانی که طبع سرد دارند، برای نفخ و سردی معده، دردهای مفصلی ناشی از سردی، تقویت بدن و پاکسازی مجاری تنفسی توصیه می‌شده است. سیاهدانه در روایات هم جایگاه ویژه‌ای دارد و در روایتی «شفای هر دردی جز مرگ» خوانده شده است.
از نگاه علم: بیشتر پژوهش‌ها روی دانه یا روغن سیاهدانه انجام شده‌اند، نه روی خود معجون دوسین. آنچه هر پژوهش نشان داده و منبعش:
- قند و چربی خون: یک مرور نظام‌مند و متاآنالیز از کارآزمایی‌های بالینی نشان داد مصرف دانه یا روغن سیاهدانه به بهبود قند خون، چربی خون و نشانگرهای التهاب کمک می‌کند؛ هرچند کیفیت بسیاری از مطالعات متوسط بود.۱
- آسم: در یک کارآزمایی بالینی، مصرف روغن سیاهدانه کنترل آسم و برخی نشانگرهای التهابی بیماران را بهتر کرد.۲
- میکروب معده (هلیکوباکتر پیلوری): در یک مطالعهٔ بالینی، مصرف پودر سیاهدانه همراه داروی معده، در ریشه‌کنی این باکتری نتیجه‌ای نزدیک به درمان سه‌دارویی استاندارد داشت.۳
- ناباروری مردان: در یک کارآزمایی بالینی روی مردان نابارور، روغن سیاهدانه تعداد و تحرک اسپرم را بهتر کرد.۴
- سنگ کلیه: در یک کارآزمایی بالینی، مصرف دانهٔ سیاهدانه در مقایسه با دارونما باعث کوچک شدن یا دفع سنگ کلیه در تعداد بیشتری از بیماران شد.۵
- درد و التهاب مفاصل: در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید، روغن سیاهدانه نشانگرهای التهابی را کاهش داد.۶
- سلول‌های سرطانی: در آزمایش‌های آزمایشگاهی و حیوانی، تیموکینون (مادهٔ مؤثر سیاهدانه) باعث مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول‌های سرطانی شده است؛ اما این اثر هنوز در انسان ثابت نشده و سیاهدانه درمان سرطان نیست.۷
- عسل و سیاهدانه با هم: در پژوهشی در اصفهان، مخلوط عسل و سیاهدانه اسهال ناشی از پرتودرمانی لگن را در بیماران کاهش داد.۸
دوسین یک مکمل غذایی است و جایگزین دارو یا درمان پزشکی نیست.
طرز مصرف
- بزرگسالان: روزانه ۲ تا ۳ قاشق مرباخوری.
- کودکان بالای ۶ سال: روزانه نصف قاشق چای‌خوری.
- اگر پزشک یا متخصص طب سنتی مقدار دیگری تجویز کرده، طبق دستور ایشان مصرف کنید.
- به‌خاطر طبع گرم سیاهدانه، بیش از مقدار توصیه‌شده مصرف نکنید. در بارداری، شیردهی و در صورت مصرف داروهای قند یا فشار خون، با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
- ترجیحاً در یخچال و همیشه با در محکم بسته، دور از نور و هوا.
- چون هیچ قوام‌دهنده‌ای ندارد، ممکن است دانه‌ها کمی ته‌نشین شوند؛ قبل از هر بار مصرف هم بزنید.
مشخصات
| ترکیبات | عسل طبیعی کنار و سیاه‌دانهٔ نیم‌کوب تدبیرشده |
| رنگ و بافت | کهربایی تیره، کرمی |
| طعم و بو | شیرین و کمی تلخ، با عطر مخصوص سیاهدانه |
| رطوبت | ۱۶٫۳ درصد |
| ساکارز | ۳ درصد |
| چربی | صفر |
| pH | ۴٫۵ |
| کالری | حدود ۶۴ کالری در هر قاشق غذاخوری (۲۱ گرم) |
منابع
- Hallajzadeh J. et al. (2020). Effects of Nigella sativa on glycemic control, lipid profiles, and biomarkers of inflammatory and oxidative stress: a systematic review and meta-analysis of RCTs. Complement Ther Med 50:102324
- Koshak A. et al. (2017). Nigella sativa supplementation improves asthma control and biomarkers: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Phytother Res 31(3):403–409
- Salem E.M. et al. (2010). Comparative study of Nigella sativa and triple therapy in eradication of Helicobacter pylori in patients with non-ulcer dyspepsia. Saudi J Gastroenterol 16(3):207–214
- Kolahdooz M. et al. (2014). Effects of Nigella sativa L. seed oil on abnormal semen quality in infertile men: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Phytomedicine 21(6):901–905
- Ardakani Movaghati M.R. et al. (2019). Efficacy of black seed (Nigella sativa L.) on kidney stone dissolution: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Phytother Res 33(5):1404–1412
- Hadi V. et al. (2016). Effects of Nigella sativa oil extract on inflammatory cytokine response and oxidative stress status in patients with rheumatoid arthritis: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Avicenna J Phytomed 6(1):34–43
- Nutritional Value and Preventive Role of Nigella sativa L. and Its Main Component Thymoquinone in Cancer: An Evidenced-Based Review of Preclinical and Clinical Studies (2021). PubMed Central, PMC8067617
- منصوری تهرانی ه. و همکاران (۱۳۹۴). بررسی تأثیر مصرف مخلوط عسل و سیاهدانه بر اسهال ناشی از پرتودرمانی لگن. مجلهٔ طب سنتی اسلام و ایران ۶(۲): ۱۴۶–۱۵۵.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.