عسل برای سرفه و سرماخوردگی: مقدار مناسب هر سن و بهترین ترکیب‌ها
نوشتهٔ دکتر بهزاد رفاهی، پژوهشگر و متخصص عسل و زنبورعسلبله، عسل برای سرفه و گلودرد سرماخوردگی مفید است و پژوهش‌ها هم آن را تأیید کرده‌اند: یک تا دو قاشق چای‌خوری عسل، به‌خصوص پیش از خواب، دفعات و شدت سرفه را کم می‌کند. راهنمای رسمی بهداشت انگلستان هم عسل را برای سرفهٔ حاد پیشنهاد می‌کند. اما به کودک زیر یک سال هرگز عسل ندهید و اگر نشانهٔ خطری دارید، به پزشک مراجعه کنید.
سرفه‌های شبانه بعد از سرماخوردگی خواب همهٔ خانواده را به هم می‌زند. خیلی‌ها اول سراغ شربت سرفه می‌روند، در حالی که یکی از معدود درمان‌های خانگی که پژوهش‌های معتبر پشتش ایستاده‌اند، همان یک قاشق عسل است. این مقاله توضیح می‌دهد عسل چطور به سرفه کمک می‌کند، برای هر سن چقدر بدهید، چه ترکیب‌هایی را امتحان کنید و کی دیگر عسل کافی نیست.
خلاصهٔ مقاله در ۳۰ ثانیه
- پژوهش‌ها نشان داده‌اند عسل دفعات و شدت سرفهٔ سرماخوردگی را کم می‌کند.
- مقدار پیشنهادی: کودکان ۱ تا ۵ سال نصف قاشق چای‌خوری، ۶ تا ۱۱ سال یک قاشق، بزرگ‌ترها دو قاشق، پیش از خواب.
- عسل را در آب ولرم یا چای ولرم حل کنید، نه آب جوش.
- به کودک زیر یک سال هرگز عسل ندهید؛ خطر بوتولیسم نوزادی دارد.
- تنگی نفس، خلط خونی، تب طولانی یا سرفهٔ بیش از ۳ هفته یعنی باید به پزشک مراجعه کنید.
عسل چطور به سرفه و گلودرد کمک می‌کند؟
عسل غلیظ است و مثل یک لایهٔ نازک روی گلوی ملتهب می‌نشیند و خارش و تحریکی را که سرفه را راه می‌اندازد آرام می‌کند. شیرینی آن هم ترشح بزاق را زیاد می‌کند و گلو را مرطوب نگه می‌دارد. عسل خاصیت ضدباکتریایی هم دارد، اما سرماخوردگی را ویروس‌ها ایجاد می‌کنند؛ پس عسل ویروس را از بین نمی‌برد و فقط علائم را آرام‌تر می‌کند.
استفاده از عسل برای سرفه و گلودرد پیشینه‌ای چندهزارساله دارد و در لوح‌های سومری، پاپیروس‌های مصری و کتاب‌های طب ایرانی آمده است.۱ امروز هم در کشورهایی مثل نیوزلند، استرالیا و انگلستان پزشکان عسل را برای سرفه و گلودرد توصیه می‌کنند.۱
پژوهش‌ها دربارهٔ عسل و سرفه چه می‌گویند؟
عسل برای سرفه: هر سن چقدر؟
مقدار زیر در پژوهشی معروف روی کودکان سرماخورده به کار رفت و عسل یک بار، حدود نیم ساعت پیش از خواب، داده شد:۵
| سن | مقدار عسل | نکته |
|---|---|---|
| زیر ۱ سال | هرگز | خطر بوتولیسم نوزادی |
| ۱ تا ۵ سال | نصف قاشق چای‌خوری (۲٫۵ میلی‌لیتر) | پیش از خواب |
| ۶ تا ۱۱ سال | یک قاشق چای‌خوری (۵ میلی‌لیتر) | پیش از خواب |
| ۱۲ سال و بزرگ‌تر | دو قاشق چای‌خوری (۱۰ میلی‌لیتر) | تا ۳ بار در روز، به جای شکر |
افراد دیابتی مقدار عسل را در حساب قند روزانه بیاورند و با پزشک هماهنگ کنند. راهنمای عسل برای دیابتی‌ها را ببینید.
بهترین ترکیب‌های عسل برای سرماخوردگی کدام‌اند؟
عسل را در آب جوش نریزید. حرارت زیاد بخشی از آنزیم‌های عسل را از بین می‌برد و HMF آن را بالا می‌برد. صبر کنید چای یا آب کمی خنک شود و ولرم باشد.
کدام عسل برای سرفه بهتر است؟
هر عسل طبیعی و خامی برای آرام کردن گلو مفید است. در پژوهش معروف ۲۰۰۷ از عسل تیرهٔ گندم سیاه استفاده شد۵ و عسل‌های تیره معمولاً ترکیبات آنتی‌اکسیدان بیشتری دارند، اما هنوز مقایسهٔ مستقیمی که نشان بدهد یک عسل خاص برای سرفه بهتر است، وجود ندارد. مهم‌تر از نوع عسل این است که طبیعی باشد و حرارت ندیده باشد؛ راه شناختنش را در تشخیص عسل طبیعی از تقلبی بخوانید.
عسل بهتر است یا شربت سرفه؟
| عسل | شربت‌های ضدسرفهٔ بدون نسخه | آنتی‌بیوتیک | |
|---|---|---|---|
| اثر بر سرفهٔ سرماخوردگی | شواهد خوب برای کاهش دفعات و شدت | شواهد محدود؛ برخی برای کودکان توصیه نمی‌شوند | معمولاً بی‌اثر؛ سرماخوردگی ویروسی است |
| سن مجاز | بالای ۱ سال | طبق برچسب؛ اغلب نه برای کودکان کوچک | فقط با نسخهٔ پزشک |
| عوارض | قند؛ حساسیت نادر | خواب‌آلودگی و تداخل دارویی | عوارض گوارشی و مقاومت میکروبی |
بر اساس۲۴. پیش از دادن هر دارویی به کودک با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
کی باید به پزشک مراجعه کرد؟
کی باید به پزشک مراجعه کرد؟
هر کدام از این نشانه‌ها را دارید علامت بزنید:
این فهرست جای معاینهٔ پزشک را نمی‌گیرد.
بیشتر سرفه‌های سرماخوردگی تا ۳ هفته خودبه‌خود بهتر می‌شوند.۴ عسل در این مدت کمک می‌کند راحت‌تر بخوابید، اما جای درمان بیماری‌های جدی‌تر مثل ذات‌الریه یا آسم را نمی‌گیرد.
سؤال‌های پرتکرار دربارهٔ عسل برای سرفه
آیا عسل برای سرفه خوب است؟
بله. پژوهش‌ها نشان داده‌اند عسل دفعات و شدت سرفهٔ سرماخوردگی را کم می‌کند، به‌خصوص اگر پیش از خواب خورده شود.
برای سرفه چقدر عسل بخورم؟
بزرگسالان دو قاشق چای‌خوری، تا سه بار در روز. کودکان ۱ تا ۵ سال نصف قاشق و ۶ تا ۱۱ سال یک قاشق چای‌خوری پیش از خواب.
آیا به نوزاد می‌شود برای سرفه عسل داد؟
نه. به کودک زیر یک سال هیچ نوع عسلی ندهید؛ خطر بوتولیسم نوزادی دارد.
عسل را در چای داغ بریزم؟
بهتر است چای یا آب ولرم باشد. حرارت زیاد بخشی از آنزیم‌های عسل را از بین می‌برد.
عسل و لیمو برای گلودرد خوب است؟
بله؛ یک قاشق عسل و کمی آب‌لیمو در آب ولرم گلو را آرام می‌کند. قرقرهٔ عسل و آب ولرم هم توصیه شده است.
عسل بهتر است یا شربت سرفه؟
برای سرفهٔ سرماخوردگی، شواهد عسل از بسیاری از شربت‌های بدون نسخه بهتر است. شربت را فقط با نظر پزشک یا داروساز بدهید.
کدام عسل برای سرفه بهتر است؟
هر عسل طبیعی و خامی مفید است. عسل‌های تیره ترکیبات آنتی‌اکسیدان بیشتری دارند، اما مقایسهٔ مستقیمی بین عسل‌ها برای سرفه وجود ندارد.
کی برای سرفه باید به پزشک رفت؟
اگر تنگی نفس، خلط خونی، درد قفسهٔ سینه، تب بیش از ۳ روز یا سرفهٔ بیش از ۳ هفته دارید.
برای آماده بودن در فصل سرما، خرید عسل طبیعی از سید محمد رضویان با برگهٔ آزمایش هر محصول و ارسال رایگان به سراسر ایران انجام می‌شود.
منابع
- دکتر رفاهی (نویسندهٔ همین مقاله)، کتاب «دانستنی‌های محصولات زنبورعسل»، ص ۲۶ (پیشینهٔ مصرف دارویی عسل)، ص ۹۲ (معجون دوسین)، ص ۱۳۵ و ۱۴۳ (عسل و سرفه و گلودرد) و ص ۱۴۱، جدول ۶ (ترکیب‌های عسل در منابع خارجی).
- Oduwole O. et al. (2018). Honey for acute cough in children. Cochrane Database of Systematic Reviews, CD007094
- Abuelgasim H. et al. (2021). Effectiveness of honey for symptomatic relief in upper respiratory tract infections: a systematic review and meta-analysis. BMJ Evidence-Based Medicine 26(2): 57–64
- NICE (2019). Cough (acute): antimicrobial prescribing, guideline NG120. nice.org.uk
- Paul I.M. et al. (2007). Effect of honey, dextromethorphan, and no treatment on nocturnal cough and sleep quality for coughing children and their parents. Archives of Pediatrics and Adolescent Medicine 161(12): 1140–1146
مقاله‌های مرتبط
عسل شناس شویم · ۱۴۰۵ / ۸ / ۱۲عسل به جای شکر: سالم‌تر است؟ نسبت جایگزینی در چای، غذا و شیرینی‌پزی
عسل شناس شویم · ۱۴۰۵ / ۸ / ۱۲مصرف عسل در بارداری: بی‌خطر است؟ روزی چقدر و کدام عسل؟
عسل شناس شویم · ۱۴۰۵ / ۸ / ۱۲خواص عسل طبیعی: آنچه علم تأیید می‌کند و آنچه فقط باور است
عسل شناس شویم · ۱۴۰۵ / ۸ / ۱۲ژل رویال چیست؟ ترکیب، مزه، خواص علمی، عوارض و نگهداری
گفتگو در واتساپ
گفتگو در بله
گفتگو در ایتا